- Góc nhìn của một PM ELV chuyên nghiệp
Trong các dự án điện nhẹ, nhiều người thường nghĩ rằng Project Manager (PM) chỉ là người theo dõi tiến độ, điều phối nhân sự và báo cáo với Chủ đầu tư. Thực tế hoàn toàn khác.
Một PM điện nhẹ giỏi không phải là người hiểu sâu nhất về kỹ thuật, cũng không phải là người thi công giỏi nhất. PM giỏi là người kiểm soát được toàn bộ vòng đời dự án từ khi nhận hồ sơ mời thầu, bóc tách khối lượng, lập BOQ, triển khai, nghiệm thu, thanh toán đến quyết toán.

Trong thực tế, hơn 70% các dự án ELV bị giảm lợi nhuận không phải vì giá bán thấp mà vì:
- Bóc tách thiếu vật tư.
- Thiếu nhân công.
- Không quản lý phát sinh.
- Chậm tiến độ.
- Không claim được chi phí.
- Mất kiểm soát nhà thầu phụ.
Một PM ELV chuyên nghiệp luôn nhìn dự án dưới 3 góc độ:
Góc độ kỹ thuật
- Thiết kế có triển khai được không?
- Khối lượng thực tế là bao nhiêu?
- Có phát sinh kỹ thuật không?
Góc độ tài chính
- Lãi gộp còn bao nhiêu?
- Phát sinh ảnh hưởng thế nào?
- Chi phí vật tư đang vượt hay thấp hơn ngân sách?
Góc độ hợp đồng
- Hạng mục nào nằm ngoài phạm vi?
- Hạng mục nào có thể claim?
- Điều kiện nghiệm thu và thanh toán là gì?
PM không quản lý công việc.
PM quản lý:
- Tiền.
- Tiến độ.
- Rủi ro.
- Phạm vi công việc.
Đó mới là bản chất của quản lý dự án.
- Bóc tách bản vẽ ELV
Vì sao bóc tách quyết định thành bại dự án?
Sai lầm lớn nhất của các PM mới là tin hoàn toàn vào BOQ của Chủ đầu tư.
Trong thực tế:
- BOQ thường thiếu.
- Bản vẽ thường chưa cập nhật.
- Khối lượng thực tế thường cao hơn thiết kế.
Một PM giỏi luôn bóc tách lại toàn bộ.
Nguyên tắc bóc tách
Bóc từ tổng thể đến chi tiết
Bước 1:
Xác định:
- Bao nhiêu tòa.
- Bao nhiêu tầng.
- Bao nhiêu hầm.
Bước 2:
Xác định từng hệ thống:
- Camera.
- LAN.
- Wifi.
- Access Control.
- Intercom.
- BMS.
Bước 3:
Xác định vật tư chi tiết.
Ví dụ Camera:
Không chỉ đếm số lượng camera.
Phải bóc:
- Camera.
- Giá đỡ.
- Hộp kỹ thuật.
- Cáp mạng.
- Ống luồn.
- Máng cáp.
- Switch PoE.
- Patch Panel.
- SFP.
- ODF.
- NVR.
- HDD.
Kinh nghiệm thực tế
Một camera 2 triệu đồng thường kéo theo:
- 500.000 – 1.500.000 đồng vật tư phụ.
Nếu không bóc chi tiết:
Dự án chắc chắn lỗ.
- Lập BOQ và BOM
Sự khác nhau giữa BOQ và BOM
BOQ (Bill of Quantity)
Là khối lượng để:
- Báo giá.
- Thanh toán.
- Quyết toán.
Ví dụ:
- Camera IP 4MP.
- Cáp Cat6.
- Máng cáp.
BOM (Bill of Material)
Là danh sách vật tư thực tế mua hàng.
Ví dụ:
- Camera Dahua IPC-HDW5442.
- HDD Seagate Skyhawk 16TB.
- Switch Allied Telesis GS970.
Nguyên tắc lập BOM
PM không nên mua đúng số lượng tính toán.
Luôn phải dự phòng.
Ví dụ:
Cáp mạng
Khối lượng thiết kế:
15.000m
Mua:
16.000–17.000m
Đầu RJ45
Nhu cầu:
1.000 đầu
Mua:
1.200 đầu
Camera
100 camera
Mua:
102–103 camera
Để xử lý lỗi vật tư hoặc bảo hành sớm.
- Lập tiến độ triển khai
Sai lầm phổ biến
Nhiều PM lập tiến độ theo suy nghĩ:
“1 tháng là xong”
Đây không phải tiến độ.
Đó là mong muốn.
Cách lập tiến độ chuyên nghiệp
Tiến độ ELV cần chia theo:
Giai đoạn 1
Shop Drawing
Giai đoạn 2
Mua sắm vật tư
Giai đoạn 3
Thi công hạ tầng
- Máng cáp.
- Ống luồn.
Giai đoạn 4
Kéo cáp
Giai đoạn 5
Lắp thiết bị
Giai đoạn 6
Cấu hình
Giai đoạn 7
Kiểm thử
Giai đoạn 8
Nghiệm thu
Giai đoạn 9
Hoàn công
Công thức PM thực chiến
Không lập tiến độ theo ngày.
Lập theo sản lượng.
Ví dụ:
Một đội kéo được:
500m cáp/ngày.
15.000m cáp
=> cần tối thiểu 30 ngày công.
Đây là cách tính thực tế hơn rất nhiều.
- Quản lý vật tư công trường
Nơi thất thoát lợi nhuận lớn nhất
Không phải kỹ thuật.
Mà là vật tư.
Rất nhiều dự án mất:
- 5%.
- 10%.
- Thậm chí 20%.
Do quản lý vật tư kém.
Quy trình chuẩn
Nhập kho
Có biên bản.
Có serial.
Có hình ảnh.
Xuất kho
Có phiếu xuất.
Có người nhận.
Có vị trí sử dụng.
Thu hồi
Phần dư phải thu hồi.
Ví dụ:
- Cáp dư.
- Camera dư.
- Switch dư.
Kinh nghiệm thực tế
Cáp mạng thường hao hụt:
3–8%.
Nếu vượt 10%.
PM phải kiểm tra ngay.
- Quản lý nhà thầu phụ
Sai lầm của PM mới
Giao việc rồi chờ báo cáo.
PM chuyên nghiệp phải:
Quản lý bằng sản lượng.
Theo dõi hàng ngày
Ví dụ:
Hôm nay:
- Kéo bao nhiêu mét cáp?
- Lắp bao nhiêu camera?
- Hoàn thành tầng nào?
Không chấp nhận báo cáo kiểu:
“Đang triển khai”
KPI nhà thầu phụ
Ví dụ:
Đội kéo cáp
500m/ngày
Đội lắp Camera
15–20 camera/ngày
Đội hàn quang
24–48 core/ngày
Khi có KPI:
PM sẽ biết tiến độ thực tế.
- Nghiệm thu với Chủ đầu tư
Nhiều PM hiểu sai nghiệm thu
Nghiệm thu không phải lúc công trình hoàn thành.
Nghiệm thu bắt đầu từ ngày đầu tiên triển khai.
Các mốc nghiệm thu
Nghiệm thu vật tư
Nghiệm thu máng cáp
Nghiệm thu kéo cáp
Nghiệm thu lắp thiết bị
Nghiệm thu cấu hình
Nghiệm thu hoàn thành
Kinh nghiệm thực tế
Không bao giờ đóng trần khi chưa nghiệm thu:
- Máng cáp.
- Cáp mạng.
- Cáp quang.
Nếu không:
Sau này phát sinh tranh chấp gần như không có bằng chứng.
- Xử lý phát sinh và Claim chi phí
Đây là kỹ năng quyết định lợi nhuận
Rất nhiều PM biết làm kỹ thuật.
Nhưng không biết claim.
Kết quả:
Làm thêm nhưng không được thanh toán.
Nguyên tắc vàng
Không làm trước.
Claim sau.
Mà phải:
Thông báo → xác nhận → triển khai.
Quy trình chuẩn
Bước 1
Phát hiện phát sinh.
Ví dụ:
- Thêm camera.
- Thêm switch.
- Thêm tuyến cáp.
Bước 2
Lập RFI hoặc đề xuất phát sinh.
Bước 3
Chủ đầu tư xác nhận.
Bước 4
Triển khai.
Bước 5
Nghiệm thu riêng.
Kinh nghiệm thực tế
Nếu triển khai trước rồi mới xin xác nhận:
Tỷ lệ được thanh toán rất thấp.
- Quản lý rủi ro dự án ELV
Một PM chuyên nghiệp luôn có Risk Register.
Không đợi rủi ro xảy ra mới xử lý.
Nhóm rủi ro kỹ thuật
Ví dụ:
- Thiếu vật tư.
- Thiếu PoE Budget.
- Thiếu dung lượng lưu trữ.
- Thiếu không gian Rack.
Nhóm rủi ro tiến độ
Ví dụ:
- Chậm bàn giao mặt bằng.
- Chậm hoàn thiện trần.
- Chậm cấp nguồn điện.
Đây là rủi ro phổ biến nhất trong các dự án chung cư.
Nhóm rủi ro tài chính
Ví dụ:
- Chậm thanh toán.
- Tăng giá vật tư.
- Biến động tỷ giá.
PM phải dự báo ngay từ đầu.
Nhóm rủi ro nhân sự
Ví dụ:
- Thiếu kỹ thuật.
- Nhà thầu phụ bỏ ngang.
- Thay đổi đội thi công.
Nhóm rủi ro pháp lý
Ví dụ:
- Thay đổi thiết kế.
- Thay đổi tiêu chuẩn.
- Hồ sơ nghiệm thu không đầy đủ.
- Bài học thực tế từ các dự án ELV
Sau hơn 15 năm triển khai các dự án điện nhẹ, bài học lớn nhất là:
Dự án ELV hiếm khi thất bại vì kỹ thuật.
Dự án thất bại vì:
- Bóc tách sai.
- Thiếu kiểm soát vật tư.
- Không quản lý phát sinh.
- Không quản lý tiến độ.
- Không kiểm soát rủi ro.
Một PM ELV giỏi không phải là người biết cấu hình Switch hay Camera tốt nhất.
PM giỏi là người:
- Kiểm soát được chi phí.
- Kiểm soát được tiến độ.
- Kiểm soát được phạm vi công việc.
- Kiểm soát được rủi ro.
Và quan trọng nhất:
Khi dự án kết thúc, công trình đạt yêu cầu, khách hàng hài lòng và dự án vẫn còn lợi nhuận đúng kế hoạch.

